Is een thuisbatterij met stekker zinvol in de winter?

Ja, een thuisbatterij met stekker kan ook in de winter zinvol zijn, maar de manier waarop je hem gebruikt verandert. In de zomer draait een thuisbatterij vooral op overtollige zonnestroom. In december en januari is daarvan veel minder beschikbaar. Met een vast of variabel energiecontract betekent dit dat de batterij op donkere dagen soms nauwelijks gevuld wordt en dus minder bespaart. Heb je een dynamisch energiecontract, dan ontstaat juist een tweede toepassing: goedkoop elektriciteit inkopen, opslaan en tijdens duurdere uren gebruiken.

Daardoor kan een thuisbatterij met stekker met een dynamisch contract juist in de winter actief blijven, ook als de zonnepanelen vrijwel niets produceren.

De capaciteit speelt daarbij een belangrijke rol. Een compacte Zendure SolarFlow 2400 AC+ begint met 2,4 kWh en kan daardoor relatief gemakkelijk één nuttige cyclus maken. De veel grotere Zendure SolarFlow 3000 Mix AC+ heeft 8 kWh geïntegreerde opslag. Zo’n grote batterij kan meer goedkope energie opslaan, maar heeft ook een groter prijsverschil en voldoende dagelijks verbruik nodig om die capaciteit daadwerkelijk te benutten.

De wintervraag is daarom niet alleen: heb ik genoeg zonnepanelen? Minstens zo belangrijk is: welk energiecontract heb ik?

Waarom werkt een thuisbatterij in de winter anders?

Een thuisbatterij produceert zelf geen elektriciteit. Hij verschuift energie van het ene moment naar het andere.

In het voorjaar en de zomer is dat principe eenvoudig. Rond het middaguur produceren je zonnepanelen bijvoorbeeld 3.500 watt terwijl de woning maar 600 watt gebruikt. Een deel van de resterende 2.900 watt kan naar de batterij.

’s Avonds verdwijnen de zonnepanelen uit de vergelijking en gebruik je de opgeslagen zonnestroom.

In de winter ontstaat een ander beeld. De dagen zijn korter, de zon staat lager en bewolking kan de opbrengst flink beperken. Op sommige dagen produceren je zonnepanelen nauwelijks voldoende elektriciteit om het directe huishoudelijke verbruik af te dekken.

Er blijft dan weinig over om op te slaan.

Dat betekent echter niet automatisch dat de thuisbatterij de hele winter nutteloos naast het stopcontact staat.

Je kunt energie namelijk uit twee bronnen opslaan:

1. overtollige elektriciteit van je zonnepanelen;

2. elektriciteit uit het elektriciteitsnet.

Vooral die tweede mogelijkheid maakt het type energiecontract in de winter belangrijk.

Thuisbatterij in de winter met een vast energiecontract

Heb je een vast energiecontract, dan betaal je gedurende de afgesproken contractperiode in principe hetzelfde leveringstarief voor iedere kWh die je afneemt.

Stel dat je €0,27 per kWh betaalt. Om 03:00 uur kost een kWh voor jou dan hetzelfde als om 18:00 uur.

Het heeft weinig zin om ’s nachts elektriciteit voor €0,27 in je batterij te stoppen om diezelfde energie ’s avonds te gebruiken en daarmee elektriciteit van eveneens €0,27 te vermijden.

Sterker nog: door omzettingsverliezen krijg je minder elektriciteit uit de batterij terug dan je erin hebt gestopt.

Bij een Round Trip Efficiency van bijvoorbeeld 85% moet je ongeveer 1,18 kWh inkopen om later 1 kWh bruikbare elektriciteit terug te krijgen.

Netstroom opslaan bij hetzelfde tarief kost dan dus juist extra energie.

Met een vast contract draait een thuisbatterij in de winter daarom vooral om eigen zonnestroom.

Heb je op een heldere winterdag tussen 11:00 en 14:00 uur toch 2 kWh overschot? Dan kun je die energie opslaan en ’s avonds gebruiken.

Op donkere dagen kan de batterij echter grotendeels leeg blijven.

En bij een variabel energiecontract?

Een variabel energiecontract wordt soms verward met een dynamisch energiecontract, maar het zijn twee verschillende dingen.

Bij een variabel contract kan de energieleverancier het tarief gedurende de looptijd aanpassen. Je betaalt echter niet automatisch ieder kwartier een andere elektriciteitsprijs.

Binnen één dag betaal je daardoor doorgaans hetzelfde geldende tarief.

Voor een thuisbatterij lijkt een variabel contract in de praktijk daarom veel meer op een vast contract dan op een dynamisch contract.

Je batterij heeft normaal gesproken geen goedkope nachtelijke kwartieren waarop hij voor bijvoorbeeld €0,16 kan laden om later elektriciteit van €0,31 te vermijden.

Ook hier blijft in de winter vooral het opslaan van je eigen overtollige zonnestroom over.

Het verschil zit vooral in het contract: bij een vast contract staat je leveringstarief voor een afgesproken periode vast, terwijl een leverancier een variabel tarief periodiek kan aanpassen.

Voor de dagelijkse aansturing van een thuisbatterij verandert dat relatief weinig.

Met een dynamisch energiecontract verandert de winter compleet

Bij een dynamisch energiecontract ligt dit anders. De elektriciteitsprijs beweegt mee met de groothandelsmarkt en kan gedurende de dag sterk variëren.

Nederland is daarbij overgegaan op handelsprijzen per kwartier. Voor een slim aangestuurde thuisbatterij ontstaan daardoor veel meer verschillende prijsmomenten gedurende één etmaal.

Dat maakt prijsarbitrage mogelijk.

De batterij kan tijdens goedkope kwartieren elektriciteit inkopen en deze tijdens duurdere momenten gebruiken.

Stel bijvoorbeeld:

Moment	Voorbeeldprijs	Actie batterij
03:00	€0,17/kWh	Laden
07:30	€0,25/kWh	Bewaren
12:30	€0,20/kWh + zon	Eventueel zonnestroom opslaan
18:00	€0,34/kWh	Ontladen
21:00	€0,30/kWh	Ontladen

Dit zijn voorbeeldprijzen en geen actuele tarieven.

Het principe is belangrijker dan de bedragen.

Je probeert elektriciteit niet simpelweg op te slaan, maar van een goedkoop naar een duur moment te verplaatsen.

Zendure ondersteunt deze manier van werken op de SolarFlow 2400 AC+. Het systeem kan volgens de fabrikant automatisch tijdens goedkope prijsperioden laden en tijdens duurdere perioden ontladen.

Let op: goedkoop laden en duur ontladen is niet automatisch winst

Hier wordt bij dynamische energiecontracten nogal eens te gemakkelijk over gedacht.

Stel dat elektriciteit ’s nachts €0,20 per kWh kost en ’s avonds €0,22.

Een verschil van €0,02 klinkt positief, maar is waarschijnlijk onvoldoende.

Een thuisbatterij heeft namelijk energieverlies. Tijdens het omzetten van wisselstroom naar batterijopslag en later weer terug naar bruikbare wisselstroom gaat een deel verloren.

Bij een RTE van 85% moet je voor iedere 1 kWh die je later daadwerkelijk uit de batterij gebruikt ongeveer 1,18 kWh laden.

De werkelijke laadkosten van die bruikbare kWh liggen daardoor hoger.

Daarnaast moet je bij een dynamisch contract goed kijken naar de volledige prijs die jij betaalt, inclusief de relevante belastingen, btw en opslag van je leverancier.

Een batterij moet dus niet voor ieder verschil van een paar cent een nieuwe cyclus starten.

Hoe groter het prijsverschil tussen laden en ontladen, hoe meer ruimte er ontstaat om het omzettingsverlies te compenseren.

In de winter kan een kleinere batterij verrassend logisch zijn

Dat brengt ons bij de capaciteit.

In de zomer klinkt groter al snel beter. Als je zonnepanelen dagelijks 10 kWh terugleveren, lijkt een batterij van 8 kWh aantrekkelijker dan een model van 2,4 kWh.

In de winter werkt dat niet automatisch zo.

Een kleinere batterij heeft minder energie nodig om volledig geladen te worden en kan daardoor gemakkelijker een complete nuttige cyclus maken.

Neem de Zendure SolarFlow 2400 AC+. De basisunit heeft 2,4 kWh geïntegreerde opslag. De capaciteit kan met AB3000L-modules worden uitgebreid tot maximaal 16,8 kWh. Standaard werkt het systeem met maximaal 800 watt uitgangsvermogen; na beoordeling van een geschikte installatie kan dit tot 2.400 watt worden verhoogd.

Met de basisconfiguratie hoef je dus maar ongeveer 2,4 kWh te verschuiven.

Dat kan in de winter juist prettig zijn.

Heb je tussen 02:00 en 05:00 uur een paar goedkope uren en ’s avonds voldoende verbruik, dan is een relatief kleine batterij makkelijker volledig te laden én later weer leeg te gebruiken.

Voorbeeld: Zendure SolarFlow 2400 AC+ in de winter

Stel dat je een SolarFlow 2400 AC+ met 2,4 kWh opslag hebt.

Je hebt een dynamisch energiecontract.

De batterij ziet ’s nachts een aantal goedkope kwartieren en laadt vanuit het elektriciteitsnet. Overdag produceren je zonnepanelen op een donkere decemberdag nauwelijks overschot.

De batterij bewaart de energie daarom voor de avond.

Tussen 17:00 en 21:00 uur stijgt je stroomverbruik en zijn de dynamische tarieven hoger. De SolarFlow levert dan opgeslagen elektriciteit terug aan de woning.

De batterij heeft die dag dus vrijwel geen zonnestroom opgeslagen en kan toch een nuttige cyclus maken.

Dat is precies waarom we een thuisbatterij met stekker in combinatie met een dynamisch energiecontract in de winter anders beoordelen dan dezelfde batterij met een vast energiecontract.

Zendure beschrijft voor de 2400 AC+ expliciet een dynamische prijsmodus waarbij tijdens goedkope perioden vanuit het net geladen en tijdens prijspieken ontladen kan worden.

Een grote thuisbatterij: Zendure SolarFlow 3000 Mix AC+

Aan de andere kant staat bijvoorbeeld de Zendure SolarFlow 3000 Mix AC+.

Dit is een veel grotere thuisbatterij met stekker. Zendure levert het systeem met 8 kWh geïntegreerde opslagcapaciteit en noemt maximaal 3.000 watt AC-vermogen. Het systeem is bedoeld om naast een bestaande zonnepaneleninstallatie te functioneren.

Met 8 kWh heb je ruim drie keer zoveel opslag als bij de basisuitvoering van de SolarFlow 2400 AC+.

Dat geeft meer mogelijkheden, maar stelt ook hogere eisen aan je gebruik.

Als je in de winter ’s avonds maar 3 kWh elektriciteit nodig hebt, heeft het weinig nut om iedere nacht 8 kWh goedkope elektriciteit op te slaan.

De batterij is de volgende ochtend dan nog gedeeltelijk gevuld.

Een grote batterij wordt interessanter wanneer je bijvoorbeeld een volledig elektrisch huishouden hebt met een warmtepomp, veel avond- en nachtverbruik of andere grote elektrische verbruikers.

Je hebt dan voldoende verbruik om de opgeslagen energie daadwerkelijk weer kwijt te kunnen.

*Voor vermogens boven de normale plug-in configuratie moet de elektrische installatie daarvoor geschikt zijn. Laat dit bij een hoger vermogen beoordelen door een elektricien.

SolarFlow 2400 AC+ versus 3000 Mix AC+ in de winter

De verschillen worden duidelijker wanneer we beide systemen naast elkaar zetten.

Eigenschap	SolarFlow 2400 AC+	SolarFlow 3000 Mix AC+
Basisopslag	2,4 kWh	8 kWh
Uitbreidbaar	Ja, tot 16,8 kWh	8 kWh geïntegreerd
Standaard via stopcontact	800 W	Plug-in mogelijk
Hoger AC-vermogen	Tot 2.400 W	Tot 3.000 W
Dynamische prijssturing	Ja	Slim energiemanagement
Bestaande zonnepanelen	Ja	Ja
Winterprofiel	Klein/middelgroot verbruik	Hoger dagelijks verbruik
Makkelijk volledig te cyclen	Relatief makkelijk	Meer energie nodig

Zendure positioneert de 3000 Mix AC+ met 8 kWh capaciteit en maximaal 3 kW plug-in AC-vermogen voor bestaande zonne-installaties. Voor de 2400 AC+ noemt Zendure 2,4 kWh basisopslag, maximaal 16,8 kWh na uitbreiding en 800 watt standaard / maximaal 2.400 watt bij een daarvoor geschikte installatie.

Het opvallende is dus dat de kleinere 2400 AC+ uiteindelijk groter kan worden uitgebreid, terwijl de 3000 Mix AC+ direct als complete 8 kWh-unit wordt geleverd.

Voor wintergebruik kijken we echter vooral naar de configuratie waarmee je daadwerkelijk begint.

Een grote batterij heeft grotere prijsverschillen nodig

Er speelt nog iets mee.

Stel dat je met een dynamisch contract 2 kWh goedkoop kunt laden en later tegen een aantrekkelijk prijsverschil kunt gebruiken.

Een SolarFlow 2400 AC+ kan daarmee al grotendeels gevuld worden.

Bij een batterij van 8 kWh is slechts een kwart van de beschikbare capaciteit gebruikt.

Dat hoeft geen probleem te zijn, maar je hebt wel meer goedkope uren en later voldoende dure netafname nodig om de volledige batterijcapaciteit economisch te benutten.

Daarom past een grote batterij vooral bij een huishouden dat ook veel elektriciteit per etmaal verplaatst.

Denk bijvoorbeeld aan een huishouden met een warmtepomp dat in de winter 15 tot 25 kWh per dag gebruikt. Daar kan 8 kWh opslag veel gemakkelijker een rol spelen dan bij een appartement dat slechts 5 kWh per dag gebruikt.

Warmtepomp maakt de winter juist interessanter

Een volledig elektrische woning heeft in de winter een bijzondere combinatie.

De zonnepanelen produceren juist minder, terwijl het elektriciteitsverbruik door de warmtepomp stijgt.

Voor het opslaan van zonnestroom klinkt dat ongunstig.

Voor dynamische prijssturing kan het juist interessant zijn.

Stel dat de warmtepomp gedurende een winterdag 8 kWh gebruikt. Een deel daarvan valt in dure ochtend- en avonduren.

Als je batterij tijdens goedkopere kwartieren is geladen, kan opgeslagen elektriciteit worden ingezet om een deel van dat dure verbruik af te dekken.

Een grotere batterij zoals de SolarFlow 3000 Mix AC+ krijgt in zo’n woning veel gemakkelijker voldoende werk.

Bij een klein huishouden zonder warmtepomp kan de compacte 2400 AC+ juist beter aansluiten.

Moet je in de winter altijd vanuit het net laden?

Nee.

Ook met een dynamisch contract moet de batterij niet automatisch iedere nacht volledig worden geladen.

Stel dat morgen een heldere winterdag wordt voorspeld. Je zonnepanelen kunnen dan ondanks het seizoen misschien toch enkele kWh overschot produceren.

Als je de batterij om 06:00 uur al volledig met netstroom hebt gevuld, is er om 12:00 uur geen ruimte meer voor die eigen zonnestroom.

Een slimme strategie kijkt daarom verder dan alleen de laagste prijs.

Idealiter houdt de aansturing rekening met:

• de verwachte zonneproductie;
• het verwachte huishoudelijke verbruik;
• de actuele State of Charge;
• goedkope laadmomenten;
• dure ontlaadmomenten;
• beschikbare batterijcapaciteit.

Zendure gebruikt hiervoor onder andere zijn ZENKI-aansturing. Het bedrijf geeft aan dat deze rekening kan houden met verbruikspatronen, verwachte PV-opbrengst en elektriciteitsprijzen om laden en ontladen te plannen.

Kou heeft ook invloed op een thuisbatterij

Naast zonneproductie en energieprijzen speelt in de winter nog een factor: temperatuur.

Lithium-ijzerfosfaatbatterijen functioneren anders bij lage temperaturen dan in een verwarmde binnenruimte. Vooral het laden van koude batterijcellen vraagt om goede temperatuurbeheersing.

Dat is relevant als je de thuisbatterij in een onverwarmde garage, schuur of bijkeuken plaatst.

De SolarFlow 2400 AC+ is volgens Zendure geschikt voor een brede bedrijfstemperatuur en beschikt over batterij-zelfverwarming. Zendure noemt voor de batterij een laadtemperatuur vanaf 0 °C en ontladen vanaf -20 °C; het systeem gebruikt daarnaast temperatuurbeheer om de batterij bij lage temperaturen te beschermen.

In de praktijk blijft plaatsing belangrijk.

Een batterij die gedurende de winter rond 10 tot 15 °C staat, bevindt zich in heel andere omstandigheden dan een batterij die iedere nacht aan strenge vorst wordt blootgesteld.

Ook het rendement kan in de winter lager uitvallen. Houd daar rekening mee wanneer je berekent of kleine dynamische prijsverschillen voldoende zijn.

Is een thuisbatterij met vast contract dan niet zinvol in de winter?

Dat zou te zwart-wit zijn.

Op zonnige winterdagen kan er nog steeds overtollige zonnestroom zijn. Zeker bij een relatief grote zonnepaneleninstallatie en een laag verbruik rond het middaguur.

Die energie kun je nog steeds opslaan voor de avond.

Het verschil is vooral dat je minder cycli maakt.

In juni kan een thuisbatterij vrijwel iedere dag ’s middags worden gevuld en ’s avonds weer worden geleegd.

In december kan er een reeks donkere dagen zijn waarop nauwelijks voldoende zonne-energie beschikbaar is om de batterij te vullen.

Met een vast of variabel contract moet je daarom rekening houden met een veel lagere winterbenutting.

Met een dynamisch contract kan goedkope netstroom dat gat gedeeltelijk vullen.

Welke thuisbatterij is beter voor de winter?

Er bestaat geen universele ideale wintercapaciteit.

Een kleinere batterij zoals de SolarFlow 2400 AC+ heeft als voordeel dat de basisopslag van 2,4 kWh relatief gemakkelijk te vullen en weer te gebruiken is. Bovendien kun je het systeem later met AB3000L-batterijen uitbreiden wanneer blijkt dat je meer capaciteit nodig hebt.

Een grote 8 kWh SolarFlow 3000 Mix AC+ past beter wanneer je structureel veel elektriciteit gebruikt en voldoende goedkope energie naar dure uren kunt verschuiven.

Daarom zouden we de capaciteit niet uitsluitend kiezen op basis van je zonnepanelen.

Kijk vooral naar je dagelijkse winterverbruik.

Een huishouden dat in december 5 kWh per dag gebruikt heeft een heel andere ideale batterij dan een volledig elektrische woning die op koude dagen 25 kWh verbruikt.

Praktische winterstrategie per energiecontract

De eenvoudigste manier om de verschillen te onthouden is deze:

Vast energiecontract: gebruik de batterij vooral om beschikbaar PV-overschot van overdag naar de avond te verschuiven. Ga niet tegen hetzelfde tarief netstroom laden en later met energieverlies weer ontladen.

Variabel energiecontract: grotendeels dezelfde strategie. Het leveringstarief kan veranderen, maar normaal gesproken niet voortdurend binnen één dag. Gebruik daarom vooral je eigen zonnestroom.

Dynamisch energiecontract: combineer beide strategieën. Sla zonnestroom op wanneer die beschikbaar is en laad eventueel vanuit het elektriciteitsnet tijdens voldoende goedkope kwartieren. Gebruik de opgeslagen elektriciteit vervolgens tijdens dure perioden.

Dat laatste geeft de thuisbatterij in de winter een compleet andere functie.

Is een thuisbatterij met stekker zinvol in de winter?

Ja, maar het energiecontract bepaalt in grote mate hoeveel je eraan hebt. Met een vast of variabel energiecontract is een thuisbatterij in de winter vooral afhankelijk van het beperkte overschot van je zonnepanelen. Daardoor zal de batterij minder vaak volledig laden en ontladen dan in het voorjaar en de zomer.

Met een dynamisch energiecontract ontstaat een tweede toepassing. De thuisbatterij kan tijdens goedkope momenten vanuit het elektriciteitsnet worden geladen en deze energie tijdens duurdere uren gebruiken. Daardoor kan de batterij ook op een donkere decemberdag een nuttige cyclus maken.

De juiste capaciteit is daarbij minstens zo belangrijk. Een compacte Zendure SolarFlow 2400 AC+ met 2,4 kWh basisopslag is relatief gemakkelijk volledig te laden en te ontladen. Bovendien kun je later uitbreiden. Een SolarFlow 3000 Mix AC+ met 8 kWh geeft veel meer opslagruimte, maar wordt vooral interessant wanneer je voldoende dagelijks verbruik hebt om die capaciteit ook echt te gebruiken.

Een grote thuisbatterij kopen omdat groter altijd beter zou zijn, is daarom zeker in de winter geen goede strategie. Kijk naar je dagelijkse verbruik, zonneproductie, energiecontract én de prijsverschillen die je daadwerkelijk kunt benutten.

De thuisbatterij hoeft in de winter dus niet uit. Je geeft hem alleen een andere taak.

Veelgestelde vragen over een thuisbatterij met stekker in de winter

Werkt een thuisbatterij met stekker in de winter?

Ja. Een thuisbatterij kan ook in de winter laden en ontladen. Wel is er doorgaans minder overtollige zonnestroom beschikbaar. Met een dynamisch energiecontract kan de batterij daarnaast tijdens goedkope momenten vanuit het elektriciteitsnet worden geladen.

Is een thuisbatterij zinvol met een vast energiecontract?

Ook dan kan een thuisbatterij nuttig zijn voor het opslaan van overtollige zonnestroom. In de winter is daarvan alleen minder beschikbaar. Netstroom laden en later gebruiken is bij een gelijk vast tarief meestal niet aantrekkelijk door de energieverliezen van de batterij.

Is een thuisbatterij interessanter met een dynamisch energiecontract?

In de winter kan een dynamisch contract extra mogelijkheden bieden. De batterij kan tijdens voldoende goedkope prijsperioden laden en tijdens duurdere perioden ontladen. Het prijsverschil moet wel groot genoeg zijn om de batterijverliezen en overige kosten te compenseren.

Wat is het verschil tussen een variabel en dynamisch contract voor een thuisbatterij?

Bij een variabel contract kan de leverancier het tarief periodiek aanpassen, maar betaal je niet automatisch ieder kwartier een ander tarief. Bij een dynamisch contract beweegt de elektriciteitsprijs gedurende de dag mee met de markt. Daardoor kan een thuisbatterij actief prijsverschillen benutten.

Is 2,4 kWh genoeg voor een thuisbatterij in de winter?

Dat kan juist in de winter een praktische capaciteit zijn bij een kleiner huishouden. De Zendure SolarFlow 2400 AC+ heeft standaard 2,4 kWh opslag, waardoor relatief weinig energie nodig is voor een volledige cyclus. Wie later meer capaciteit nodig heeft, kan het systeem uitbreiden met AB3000L-modules.

Is 8 kWh te groot voor de winter?

Niet automatisch. Een 8 kWh-batterij zoals de SolarFlow 3000 Mix AC+ kan interessant zijn bij een hoog dagelijks stroomverbruik, bijvoorbeeld in een volledig elektrische woning. Gebruik je in de winter maar enkele kWh per dag, dan kan een groot deel van de capaciteit echter onbenut blijven.

Kan de Zendure SolarFlow 2400 AC+ goedkoop laden bij dynamische prijzen?

Ja. Zendure beschrijft voor de SolarFlow 2400 AC+ een dynamische prijsmodus waarbij het systeem tijdens goedkope perioden kan laden en tijdens prijspieken kan ontladen.

Heeft kou invloed op het rendement van een thuisbatterij?

Ja. Lage temperaturen kunnen de prestaties en efficiëntie van lithiumbatterijen beïnvloeden. Goede plaatsing en temperatuurbeheer zijn daarom belangrijk. Zendure heeft de SolarFlow 2400 AC+ onder andere voorzien van batterij-zelfverwarming en bescherming voor gebruik bij lage temperaturen.

Moet ik mijn thuisbatterij in de winter helemaal volladen vanuit het net?

Niet automatisch. Bij een dynamisch contract kan goedkoop laden interessant zijn, maar houd ook rekening met de verwachte zonneproductie. Als je batterij ’s ochtends al 100% vol is, kun je onverwacht winterzon-overschot later die dag niet meer opslaan.

Is een kleinere of grotere thuisbatterij beter in de winter?

Dat hangt vooral af van je dagelijkse stroomverbruik. Een kleine batterij is gemakkelijker volledig te cyclen. Een grote batterij kan meer goedkope elektriciteit opslaan, maar is alleen nuttig wanneer je voldoende verbruik hebt om die energie later ook weer te gebruiken.